«Кийиниш хонасида аҳвол муштлашувгача борганди»

Илдар Маматказин. «Андижон» ФК матбуот хизмати фотосурати

«Андижон» футбол клубининг мухлислари Марказий Осиёда энг машҳур фан клуби ҳисобланади. Улар ажойиб перформанслар кўрсатишди ва жамоасини охиригача қўллаб-қувватлашади. Клуб яқинда ўзининг биринчи совринини — Ўзбекистон кубогини қўлга киритди. Фахрий сардор Илдар Маматказин бу муваффақиятнинг асосчиларидан бири бўлади. Бироқ, турнирда ғалаба қозонганидан сўнг, жамоанинг дебют ОФC Чемпионлар лигасида иштирок этиш ўрнига, Маматказин кутилмаганда Қирғизистонда пайдо бўлди. Бу мавсумда у мутлоқ эркин агент мақомига эга. «Фарғона» футболчи билан гаплашишга қарор қилди.

38 ёшида Илдар Маматказин ҳар томонлама яхши формада. Яқинда ота бўлди. У ҳаваскорлар даражасида футбол ўйнашда давом этмоқда ва профессионалларга қайтишни интиқлик билан кутмоқда. Марказий ҳимоячи учун тажриба жуда муҳим ва бу Илдарда етарли. Шунинг учун унинг жамоа учун ҳал қилувчи вақтда «Андижон»ни тарк этгани жуда ажабланарли.

— «Андижон»да ўтказган сўнгги мавсумингиз ҳақида гапириб берсангиз.

— 2024 йил мен ва «Андижон» учун жуда ажойиб йил бўлди. Биз тарихга кирдик. Жамоамиз, сабр-тоқати ва меҳнасеварлигимиз туфайли жамоанинг биринчи совринини қўлга киритдик. Мотивация юқори даражада бўлди. Кубок финалидан олдин бизга яқинларимизнинг қўллаб-қувватловчи сўзлари ёзилган видео кўрсатилди. Бу кўзларимизга ёш келтирди. Буни ҳеч қачон унутмайсиз. Финалда ғалаба қозонганимиз учун бизга катта бонус беришди – у деярли машина нархида эди.

— Яқинда берган интервьюнгизда сиз, сардор ва фахрий, шартномангиз янгиланмаслигини фақат ижтимоий тармоқлардан билганингизни айтдингиз. Сизнингча, нима учун бундай бўлди?

— Ростини айтсам, мен ҳали ҳам аниқ сабабини билмайман. Охирги ўйинимдан сўнг, бош мураббийга мурожаат қилдим, келажак ҳақида хотиржамлик билан гаплашмоқчи бўлдим ва яна бир йил сўрадим. Мен учун фаолиятимни уйда тугатиш муҳим эди: мухлисларим олдида, уй клубимда, она стадионимда. Айниқса, ОФК яқинлашиб келаётган эди.

Мураббий [Александр Хомяков] ўшанда шундай деди: унинг учун ҳали ҳамма нарса номаълум эди, биз алоқада бўламиз, деди. Унинг қолиши аниқ бўлгач, мен у билан яна боғландим. У бу ҳақда ўйлаётганини айтди, лекин у муҳокама қила олмайдиган баъзи нюанслар бор эди — клубга янги одамлар қўшилган ва улар натижалар учун жавобгар эдилар. Мен танлов учун ўша «учинчи шахслар» жавобгар эканини тушундим. Охир-оқибат, улар менга айтишди: раҳбарият менинг шартномамни янгиламоқчи эмас. Бор гап шу.

Илдар Маматказин. «Андижон» ФК матбуот хизмати фотосурати

— Ўйинчи керак ёки керакмаслигини мураббий ва директор ҳал қилмайдими?

— Назарий жиҳатдан, бош мураббий натижалар учун жавобгар — бу тўғри. Лекин клуб директори, аслида, деярли ҳеч нарса ҳақида гапира олмади, қарорларни «учинчи томон» қабул қилган.

Ва яна бир нарсани қўшимча қиламан. Мураббий менга ҳимояни тажрибали ўйинчилар билан кучайтиришни хоҳлаётганини айтди. Мен унга айтдим: муаммо йўқ, мен ҳар ким билан рақобатлашишга тайёрман, кейин кимни қўйишни ўзи ҳал қилсин. Менимча, Александр Андреевич [Хомяков] шунчаки нотўғри одамларга таяниб, хато қилди. Тирик жон, барчамиз хато қилишимиз мумкин.

— Хомяков сиз кетганингиздан сўнг узоқ вақт қолмади. Сабаби нимада эди?

— Шубҳасиз, натижалар. Менимча, бунга сабаб Pro-лига жамоасига қарши кубок ўйинида кутилмаган мағлубият бўлди. Жамоани кубокка олиб чиққан ва уларни Чемпионлар лигасига тайёрлаган мураббийни алмаштиришга арзийдими ёки йўқми, бу баҳсли масала. Аммо жамоада бирдамлик йўқ эди.

— Амалда бу қандай кўринарди?

— Миш-мишларга кўра, Хомяков қўл остида жамоа деярли йўқ эди. Майдонда ҳам, кийим алмаштириш хонасида ҳам етакчилик йўқ эди. Легионерлар алоҳида, маҳаллий футболчилар алоҳида юришарди. Машғулотларда вазият тортишувларга, кийим алмаштириш хонасида эса деярли муштлашувгача борди. Коллектив бўлмаса, команда ҳам бўлмайди. Демак, натижа ҳам бўлмайди.

— Мураббийлар алмашинувидан сўнг натижалар ҳам унчалик ўзгармаган кўринади. Самвел Бабаян эса жамоани Чемпионлар лигаси плей-оффига олиб чиқа олмади.

— Максим Шацких қўл остида ҳеч қандай жанжаллар бўлмаган. Лекин менимча, унга бир нечта сифатли ўйинчилар ва ҳақиқий етакчи етишмаган. Бабаян мавсум охирида келди. Унинг иши келажакда кўринади. Сабаблари, эҳтимол, чуқурроқ ва мураббийлар штабидан ҳам ташқарида эди.

Ҳар қандай клуб учун жамоада футболга йўналтирилган, қисқа муддатли ютуқлар ҳақида ўйламайдиган, балки ўз ишиига эътибор қаратадиган одамлар бўлиши муҳимдир. Ўзаро таъсир учун аниқ ва тушунарли тузилма бўлиши керак. Шунинг учун, менинг фикримча, бу нафақат мураббийлар, балки бир қатор омиллар масаласидир.

— «Ҳар ким ўз ишини қилиши керак», дейсиз.

— Мен футболга ҳеч қандай алоқаси бўлмаган одам раҳбариятда ишлаганини назарда тутдим. У футболчиларни автомобил заводидаги ишчилар билан солиштирарди. Лекин футболда бу тўғри эмас — бу бутунлай бошқа соҳа.

— «Қисқа муддатли ютуқлар» деганда нимани назарда тутяпсиз?

— Мен биргина «Андижон» ҳақида эмас, балки бутун вазиятни назарда тутган ҳолда гапираман. Ҳозирги кунда футбол бизнесга айланган. Клубларга ўйинчиларни топишда ёрдам берадиган кўплаб агентлар бор ва бу нормал ҳолат.

Лекин бошқача ҳам бўлади: агентлар гуруҳи клубга «кириб келади», ўз мураббийини тайинлайди, фақат ўз ўйинчиларини олиб келади ва асосан ўз манфаатлари ҳақида ўйлайди. Айтайлик, уч рублга тушадиган ўйинчи ўн беш рублга шартнома имзолайди. Унинг талабларга жавоб бериши ёки бермаслиги унчалик муҳим эмас. Охир-оқибат, клуб зарар кўради. Шубҳасиз, ҳамма агентлар ҳам шундай эмас. Одобли, виждонли агентлар ҳам бор — улар ўз обрўсини ҳимоя қилади ва узоқни ўйлайди.

— «Андижон» жамоаси таркибида маҳаллий ўйинчилар тобора кўпроқ етишмаяпти. Нима учун?

— 2023–2024 йиллари маҳаллий ўйинчилар кўп эди. Ўшанда улар очиқчасига: «Биз ўзимизникиларга пул тикамиз», дейишарди. Финалда саккизта маҳаллий ўйинчи майдонга тушди. Балки Кубокдан кейин стратегия ўзгаргандир: мақсад Осиё Чемпионлар Лигасининг гуруҳ босқичидан ўтиб, чемпионатнинг кучли бешлигига кириш эди. Аммо бу ҳеч қандай натижа бермади. Муаммо мавсум бошидаги танлов жараёнида деб ўйлайман. Хорижлик ўйинчилар ўйнай олмадилар — улар биринчи бўлимдан сўнг қўйиб юборилди. Янги ўйинчилар келишди, аммо тажрибани орттириш учун вақт етарли эмас эди. Буларнинг барчаси бир ҳикоянинг давомидир.

— Амакиваччангиз Ислом Маматказиннинг «Навбаҳор»га кетиб қолиши — у ерда нима бўлгани ҳақида гапириб берсангиз.

— Исломнинг шартномаси 2025 йилда тугаши керак эди. Клуб унга янги шартнома таклиф қилди, лекин у ростини, ўзини чет элда синаб кўрмоқчи эканини айтди. У дарҳол агар кета олмаса, аввал «Андижон»га қайтишини аниқ айтди. Лекин улар унга жуда қаттиқ тушунтиришди: агар шартнома имзоламасанг, ўйнамайсан. Август ойида хорижий клуб варианти пайдо бўлди ва музокаралар бошланди. Ислом «Андижон»нинг трансфердан фойда кўришини хоҳлади, аммо у жароҳат олди ва келишув барбод бўлди.

Шундан сўнг, клуб директори Рустам Мамажонов уни чақириб, ультиматум қўйди: ё шартномани икки кун ичида имзолайсан ёки захирага ўтасан. Бу суҳбатдан сўнг, Ислом шартномасини янгилашдан бош тортди.

Илдар ва Ислом Маматказинлар. Илдар Маматказин архив фотосурати

— Кейин нима бўлди?

— Ислом икки ой давомида ўз ҳисобидан даволанди. Клубдан ҳеч ким унга бир марта ҳам қўнғироқ қилиб, аҳволини ёки соғлиғини сўрамади. Улар ўз одаммига шундай муносабатда бўлишди, у ўз шаҳри учун борини берганди. Мавсум охирига келиб, у тузалди ва шартномасини ҳалол меҳнат билан якунлашни хоҳлади. Аммо унинг «Навбаҳор»га ўтиши ҳақидаги маълумот оммавий ахборот воситаларида пайдо бўлиши биланоқ, босим кучайди. Фан-клуб директори ўзининг Телеграм каналида Исломни машғулотларга қўймайлик тўғрисида деярли буйруқ берди.

Бундан ташқари, ҳурматли ҳокимга Исломни хоин сифатида кўрсатиб, ёлғон маълумотлар берилди. Вазиятни тўлиқ билмасдан туриб, одамна нисбатан ҳукм чиқариб бўлмайди. Фан-клуб жамоани қўллаб-қувватлаши, клуб бошқарувида бевосита иштирок этмаслиги керак.

— Фан-клубнинг бундай таъсирга эга бўлишини қандай тушуниш мумкин?

— Агар раҳбарият ва мураббийлар штаби тинглаб, рози бўлаётган бўлса, демак, ҳақиқатан ҳам таъсирга эга. Андижонлик мухлислар ўз соҳасидаги энг зўрлари. Улар бутун Ўзбекистонни уйғотишди ва мен уларни жуда ҳурмат қиламан ва яхши кўраман. Аммо клуб ишларига аралаша бошлаган одамлар бор: улар машғулот майдонига келишади, йиғилишлар ўтказишади ва кимни олиш ва кимни йўқотишни ҳал қилишади. Айтишларича, фан клуб яна бир андижонлик ўйинчи Сардорбек Азимовга босим ўтказа бошлаган. Бу нотўғри.

— Ҳозирда Исломнинг аҳволи қалай?

— Албатта, унга оғир бўлди. Лекин кўплаб мухлислар уни ижтимоий тармоқларда қўллаб-қувватлаб, омад тилашди ва бу ҳоат унга ёрдам берди. У ҳокимимиз билан шахсан учрашиб, вазиятни тўлиқ тушунтирмоқчи бўлди, аммо афсуски, унга бундай имконият берилмади.

— Ҳозир она клубингиз ҳақида қандай фикрдасиз?

— Тўғри таъкидладингиз — «она» клуб. У доим шундай бўли қолади. Мен майдонда бирга бўлган барча йигитларга — ғалаба қувончини ва мағлубият аччиғини баҳам кўрганларга миннатдорчилик билдирмоқчиман. Мураббийлар штаби, тиббиёт ходимлари ва ошпазларга меҳнатлари, ғамхўрлиги ва профессионаллиги учун алоҳида миннатдорчилик билдираман. Мени ва жамоани доим қўллаб-қувватлаган, бизга ишонган ва энг қийин дамларда биз билан бирга бўлган мухлисларимизга катта раҳмат. Ҳурматли ҳокимимиз Шуҳрат Кушакбаевич Абдураҳмоновга эса қўллаб-қувватлагани, футболга содиқлиги ва Андижон футболи ва севимли шаҳримиз учун қилган барча ишлари учун алоҳида миннатдорчилик билдираман.

— Ўзингизни «Андижон»да бирон бир ролда кўрасизми?

— Албатта. Агар фойдали бўлолсам, менга доим ишонишингиз мумкин. Ишончим комилки, майдонда ҳам, ундан ташқарида ҳам клубга хизмат қила оламан. Мен жамоамни ва шаҳримни жуда яхши кўраман.