atomic-energy.ru сайти фотосурати
Қозоғистонда атом электр станциялари (АЭС) қурилиши миллий обрў масаласи ва уран ишлаб чиқаришда етакчи бўла туриб, ўзининг ядро энергиясини ишлаб чиқаришга эга бўлмаган мамлакатда «тарихий абсурд»ни тузатишидир. Президент Қосим-Жомарт Тўқаев бу ҳақда Turkistan газетасига берган интервьюсида айтиб ўтди.
«Бир нечта АЭС қурилиши, бир томондан, уран ишлаб чиқаришда дунёда етакчи бўла туриб, биторта ҳам АЭС қурмаган давлатнинг тарихий бемаънилигини тузатишдир, бошқа томондан, бу Қозоғистон обрўсини ошириш, демакдир. Шунингдек, АЭС қурилиши билан биз янги техник зиёлилар синфини тарбиялашимизни ёдда тутишимиз лозим, бу эса ўз навбатида давлатимиз сиёсати моҳиятини ўзгартиради», — деб тушунтирди Тўқаев.
Президент кучли энергия манбаларини ривожлантирмасдан янги иқтисодий моделга ўтиш имконсиз эканини таъкидлади.
«Биз ишончли энергия ишлаб чиқармасдан Қозоғистон янги технологик иқтисодий моделга ўтолмаслигини тушунишимиз керак. «Суперкомпьютерлар, дата-марказлари ва автоматлаштирилган саноат мажмуалари жуда кўп энергия талаб қилади. Бу янги глобал технологик парадигманинг ҳақиқати», — деди Қозоғистон раҳбари.
2026 йил мамлакатда рақамлаштириш ва сунъий интеллектни ривожлантириш йили деб эълон қилинганини эслатиб, Тўқаев Қозоғистоннинг «рақамли кучли давлат»га айланишини «маданиятли мамлакат сифатида биргаликда яшаш» масаласи деб атади. Президент сунъий интеллектнинг пайдо бўлиши келажакда етакчи бўладиган ва ўтмишда қолиб кетадиган мамлакатлар ўртасида бўлиниш чизиғини яратганини таъкидлади.
«Шунинг учун мен рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни Қозоғистон тараққиёти учун устувор йўналиш деб эълон қилдим», — деб таъкидлади Тўқаев.
Унинг таъкидлашича, Қозоғистоннинг умумий IT-хизматлари экспорти 2025 йилда тахминан 1 миллиард долларга етган. Мамлакатда 2000 та компанияни бирлаштирган Astana Hub инновацион кластери яратилди ва Alatau city шаҳри қурилиши давом этмоқда.
«Ўтган йил май ойида Сунъий интеллектни ривожлантириш кенгаши етакчи халқаро ва маҳаллий мутахассислар иштирокида ўз ишини бошлади. Ноябрь ойида Сунъий интеллект тўғрисидаги қонун имзоланди ва тез орада кучга киради. Сунъий интеллект ва рақамли ривожланиш вазирлиги ташкил етилди», — деб таъкидлади Тўқаев ва республикада иккита суперкомпютер — Alem.Cloud ва Al-Farabium ишга туширилганини қўшимча қилди.
Давлат раҳбари шунингдек, юқори технологияли ишлаб чиқариш учун зарур бўлган ноёб металлариҳақида ҳам гапирди. У кейинги беш йил ичида муҳим материалларга талаб икки баравар ошишини таъкидлади
«Биз ноёб минераллар захиралари бўйича дунё етакчиларидан бирига айланишимиз эҳтимоли катта. Ушбу стратегик муҳим соҳадаги мавқеимизни мустаҳкамлаш учун Қозоғистон Қўшма Штатлар, Хитой, Россия, Жанубий Корея, Япония ва бир қатор Европа Иттифоқи мамлакатлари билан ҳамкорликни ривожлантиришни бошлади», — деди президент.
ℹ️ 2025 йил баҳорида Қосим-Жомарт Тўқаев Қозоғистонда «келгуси ўн йилликлар давомида ривожланиш учун пойдевор бўладиган янги энергетика саноатини яратиш» учун учта атом электр станциясини қуриш зарурлигини эълон қилди.
Россиянинг «Росатом» давлат корпорацияси Олмаота вилоятидаги Улкен қишлоғида биринчи АЭС қуришни режалаштирмоқда. Иккинчи станция учун жой мамлакатнинг жанубий қисмида — Олмаота вилоятининг Жамбил туманида аниқланди. Хитойнинг CNC компанияси ушбу лойиҳа учун афзал кўриладиган пудратчи сифатида кўриб чиқилмоқда. Ғарбий Қозоғистондаги Каспий денгизи соҳилида кичик ва ўрта қувватли реакторларга эга учинчи стансця учун кўриб чиқилмоқда.
