Ўзбекистон ҳукумати кичик ва ўрта бизнесга кредит бериш учун махсус рақамли платформани ишга туширади. Тизимга сунъий интеллект (СИ) технологиялари фаол равишда интеграция қилинади. Жумладан, 2026 йил 1 декабрдан бошлаб тадбиркорларнинг молиявий хизматлардан фойдаланиш имкониятларини кенгайтирадиган муқобил скоринг модели* жорий этилади. Президент Шавкат Мирзиёев матбуот хизматининг маълумотларига кўра, расмийлар ушбу чораларни 25 май куни Президент Шавкат Мирзиёевга тақдим этишди.
*«Скоринг» — бу банкнинг шахс ёки ташкилотга берган кредитининг ишончлилигини ҳисоблаш учун маълумотлар ва математик моделлардан фойдаланадиган автоматлаштирилган қарз олувчиларни баҳолаш тизими.
Бизнесга молиявий ёрдам кўрсатиш бўйича бир қатор дастурлар амалга оширилганига қарамай, ушбу сектор жиддий қийинчиликларга дуч келаётгани таъкидланди. Ҳозирда тадбиркорларга ажратилган кредит портфели 218 триллион сўмни (18 миллиард доллардан ортиқ) ёки ялпи ички маҳсулотнинг 12 фоизини ташкил этади. Шу билан бирга, онлайн тарзда ажратилаётган таъминотсиз микрокредитлар улуши кам. Таъминотсиз онлайн микрокредит ажратиш жараёни ўртача 7 кунгача вақт олмоқда. Тадбиркор кредит олиш учун бир нечта банк таклифларини бир жойда кўриш, солиштириш ва ўзига мақбул шартларни танлаш имкониятига эга эмас.
Шу муносабат билан тақдимотда рақамли молиявий платформани ишга тушириш таклиф қилинди. У орқали тадбиркор кредит олиш учун ариза беради, бир нечта банклардан тижорат таклифларини олади, уларни таққослаб, ўзига қулайини танлайди. Платформа «Электрон ҳукумат» тизимининг рақамли маълумотлар базалари билан интеграция қилинади. Кичик ва ўрта бизнес субъектларига оид маълумотлар автоматик равишда олиниб, банкларга тақдим этилади. Бу кредит бериш жараёнида ҳужжат йиғиш, ортиқча вақт сарфлаш ва инсон омилини камайтиришга хизмат қилади.
Алоҳида эътибор муқобил скорингга қаратилади. Анъанавий процедура кредит тарихига урғу берса-да, янги ёндашув бизнес фаолияти, коммунал тўловлар, айланма маблағлар, солиқ ва бошқа рақамли маълумотлар каби бир қанча омилларни ҳисобга олади.
Келажакда сунъий интеллект тадбиркорнинг кредит тарихини яхшилаш, потенциал хавфларни баҳолаш ва бизнесни ривожлантириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқиш учун ишлатилиши режалаштирилган.
Тижорат банклари томонидан «AI маслаҳатчиси» дастурини ишга тушириш ҳам назарда тутилмоқда. Мазкур дастур маҳаллалар ихтисослашуви ва ўсиш нуқталарини ҳисобга олган ҳолда бизнес ғояларни ишлаб чиқиш, уларни молиялаштириш имкониятларини аниқлашга кўмаклашади.
Кичик бизнесни узлуксиз қўллаб-қувватлаш дастури доирасида ҳам қўшимча енгилликлар белгиланмоқда. Аввал дастур доирасида микрокредитдан фойдаланган ва ижобий кредит тарихига эга тадбиркорлар учун микрокредитнинг гаровсиз қисми 100 миллион сўмдан (8300 доллар) 200 миллион сўмгача (16600 доллар) оширилади. Бундан ташқари, кредит ёки лизинг миқдоридан қатъи назар, давлат 5 миллиард сўмгача (416 500 доллар) фоиз харажатларини қисман қоплайди.
Йиғилишда ҳар йили ўз фаолиятини кенгайтирган ва юқори натижа кўрсатган 100 та тадбиркорлик субъектига рақамлаштириш, халқаро стандартлар ва «яшил» технологияларни жорий этиш билан боғлиқ харажатлар учун 300 миллион сўмгача грант ажратиш таклиф этилди.
