icisleri.gov.tr сайтидаги FETOга алоқадор шахсларнинг қўлга олинишига оид видеодан кадр
Туркия хорижда яширинган FETО (Fetullah Terrorist Organization) аъзоларини қидириш ва уларни экстрадиция қилиш бўйича саъй-ҳаракатларни кучайтирди. Адлия вазири Акин Гюрлек ташкилотнинг давлат тўнтаришига уриниши ва Туркияга қарши фитна ишларида иштирок этган асосий шахсларни топшириш бўйича сўровлар қайта тикланганини маълум қилди. Бу ҳақда Daily Sabah нашри хабар берди.
Янгиланган экстрадиция рўйхатига FETОнинг камида 10 нафар юқори мартабали аъзоси киритилган бўлиб, Анкара маълумотларига кўра, улар ташкилот фаолиятида етакчи рол ўйнаган. Рўйхатда гуруҳнинг олий раҳбарлик органи аъзолари ҳамда армия, полиция ва суд тизимига тарафдорларни киритиш учун жавобгар бўлган шахслар ҳам бор. Туркия ҳукумати бу шахсларни АҚШ, Германия, Бельгия, Буюк Британия, Алжир, Руминия, Канада ва Монголияда қидирмоқда.
Рўйхатда FETОнинг Маслаҳат кенгаши аъзоси Абдулла Аймаз ҳам бор. У ташкилотнинг 1970 йилларда тузилишида иштирок этган ва Фетҳуллоҳ Гюленнинг (2024 йилда вафот этган) эҳтимолий ворисларидан бири сифатида кўрилган. Дастлаб Германия Туркиянинг уни экстрадиция қилиш сўровини рад этган ва Аймазга Германия фуқаролигини берган, бироқ ўтган йили у АҚШга кўчиб ўтган.
Собиқ прокурор Зекерия Оз ҳам ушбу сўровда тилга олинган бўлиб, у собиқ полиция бошлиғи Ханефи Авжи ва журналист Недим Шенерга қарши уйдирма жиноий ишлар тўқиш ва суд манипуляцияларини ташкил этишда айбланади. Оз Туркиядан Грузия орқали қочган, кейин Германияда бўлган, ҳозир эса Туркия расмийларига кўра АҚШда яшамоқда.
Осман Ҳилми Ўздил, гуруҳ ичида «Козанли Омер» код номи билан танилган, FETОга содиқ полиция информаторлари ва офицерлар тармоғини бошқарган. Айблов версиясига кўра, у «Эргенекон» иши бўйича маълумотларни ташкилот раҳбариятига етказишни ташкил қилган ҳамда ҳарбий ўқув юртлари учун имтиҳон саволларини ўғирлаш орқали тарафдорларни армияга киритишга ёрдам берган. 2007 йилда Ўздил ФҚБ агентлари томонидан АҚШда бошқа бир тергов доирасида қўлга олинган.
Мустафа Мухаммет Гюнай, TUSKON (Туркия тадбиркорлар уюшмалари федерацияси) бизнес тузилмасининг бош котиби бўлиб, тергов маълумотларига кўра, FETОнинг молиявий маблағларини йиғиш ва бошқариш учун масъул бўлган. У 2020 йилда АҚШдан Бельгияга кўчиб ўтган ва ҳозир Анқара уни йирик талон-торож ва шпионаж айбловлари билан топширилишини талаб қилмоқда.
Талип Буюк гуруҳнинг Шимолий Ироқ ва Яқин Шарқдаги тармоғини бошқарган, Кулели ҳарбий мактабига офицерларни киритиш билан шуғулланган. У курсантларни тизимли равишда четлатиб, улар ўрнига FETО тарафдорларини қўйганликда айбланмоқда. У Буюк Британияга қочган, кейин Туркия уни экстрадиция қилишни талаб қилгач, АҚШга ўтиб кетган.
Нўман Эрдоған Афғонистондаги ячейка собиқ раҳбари бўлиб, узоқ вақт Канада ва АҚШда яширинган. Канада уни экстрадиция қилишни рад этгач, Анқара сўровни Вашингтонга йўллаган.
Шунингдек, рўйхатда яна бошқа шахслар ҳам қайд этилган.
▪️ Фатих Гюрсой — Lumina таълим бошқармаси орқали Руминияда FETОнинг логистика тармоқларини бошқарган;
▪️ Мехмет Яша — 1994 йилдан бери ташкилотда турли раҳбар лавозимларда ишлаб келган;
▪️ Абдулкадир Тунч — Алжир орқали қидирувда;
▪️ Тургут Карабулут — Монголиядаги FETО тармоғини бошқарган, ҳозир АҚШда яшайди.
Туркия ҳукумати бундай шахсларни топширишни доимий равишда талаб қилиб келади ва уларни давлатни беқарорлаштириш уринишларида айбдор деб ҳисоблайди. Расмий баёнотларга кўра, 2016 йилда гуруҳ томонидан давлат тўнтаришига уриниш амалга оширилган, ундан кейин мамлакатда ўн минглаб гумондорлар ҳибсга олинган.
Шундан бери FETО тарафдорларининг катта қисми хорижга қочган, Анқара эса уларни қайтариш бўйича хорижий ҳамкорлар билан музокаралар олиб бормоқда.
FETО билан боғлиқ гумондорларни қидириш Туркия ҳудудида ҳам мунтазам давом этмоқда. Туркия Ички ишлар вазирлиги маълумотига кўра, сўнгги икки ҳафта ичида мамлакатнинг 42 вилоятида FETО билан боғлиқликда гумон қилинган 237 киши қўлга олинган. Операциялар Стамбул, Анқара, Измир ва Анталия каби йирик шаҳарларда ҳамда бошқа бир қатор ҳудудларда ўтказилган. Қўлга олинганлардан 128 нафари ҳибсга олинган, 61 нафарига нисбатан суд назорати чоралари қўлланилган, қолганлари эса тергов жараёнида экани айтилмоқда. Вазирлик маълумотига кўра, гумондорлар ташкилотга молиявий ёрдам кўрсатиш, яширин алоқаларни сақлаш ва FETОнинг турли тузилмалари — жумладан талабалар ва махфий ячейкаларда иштирок этишда айбланмоқда. Тинтувлар давомида катта миқдорда хорижий валюта ва турк лираси, шунингдек ҳужжатли ва рақамли материаллар мусодара қилинган.
