vecherka.tj сайти фотосурати
Тожикистон 2026 йил январь–сентябрь ойларида 25,3 миллион долларлик гуманитар ёрдам олди. Бу ўтган йилнинг шу даврига нисбатан қарийб икки баробар камдир. Россия Хитой ва АҚШни ортда қолдириб, энг йирик донорга айланди. Бу ҳақда «Азия-Плюс» республика Президенти ҳузуридаги Статистика агентлиги ва ҳукумат ҳузуридаги Божхона хизмати маълумотларига таяниб хабар беради.
Агентлик маълумотларига кўра, гуманитар ёрдам ҳажми 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 21,8 миллион долларга ёки 46,3 фоизга камайган (ўшанда 47,17 миллион доллар бўлган). Етказиб берилган юкларнинг физик ҳажми эса янада кўпроқ — 52,2 фоизга қисқарган: 18 606,9 тонна ўрнига 8901,4 тонна.
Донор мамлакатлар сони ҳам камайган. Ўтган йилнинг дастлабки тўққиз ойида Тожикистонга 42 та давлатдан ёрдам келган бўлса, бу йил уларнинг сони 38 тани ташкил этган.
Россия умумий ёрдам юклари қийматининг 29,2 фоизи билан биринчи ўринни эгаллади. Бу тахминан 7,4 миллион долларга тенг. Иккинчи ўринда АҚШ — 20,3 фоиз ёки қарийб 5,1 миллион доллар. Хитой 10,8 фоиз, яъни тахминан 2,7 миллион долларлик ёрдам билан учинчи ўринда. Кейинги ўринларда Нидерландия (8,2%), Ҳиндистон (8,1%), Жанубий Корея Республикаси (6,4%), Бельгия (5,1%), Эрон (2,5%) ва Япония (1,6%) турибди.
Шунингдек, Германия, Туркия, Дания, Финляндия, Беларусь, Бирлашган Араб Амирликлари (БАА), Италия, Буюк Британия, Австралия, Қозоғистон, Ўзбекистон ва бошқа давлатлардан ҳам гуманитар ёрдам келиб тушган.
Бир йил ичида донорлар таркиби кескин ўзгарган. 2025 йил январь–сентябрь ойларида энг йирик донор Хитой бўлиб, у жами ёрдамнинг 33,7 фоизини таъминлаган. АҚШнинг улуши 24 фоизни, Россияники эса атиги 6,5 фоизни ташкил этган. Ҳозир Россиянинг улуши тўрт баробардан кўпроқ ошган, Хитойнинг улуши эса уч баробарга камайган. Пул ҳисобида Хитой ёрдами тахминан 15,9 миллион доллардан 2,7 миллион долларга тушган, Россия ёрдами эса 3,1 миллион доллардан 7,4 миллион долларга кўтарилган.
Йил давомида ёрдам етказиб бериш ҳажми бир маромда бўлмаган. 2026 йил январь ойида атиги 435,4 минг долларлик, февралда қарийб 5 миллион долларлик, мартда эса яна тахминан 2,9 миллион долларлик ёрдам келиб тушган. Май ойида унинг қиймати қарийб 290 минг долларни ташкил этган. Тўққиз ойлик даврдаги энг юқори кўрсаткич июль ойида қайд этилган — 5,5 миллион доллар. Августда 3 миллион долларлик, сентябрда эса 4,3 миллион долларлик ёрдам етказиб берилган.
Гуманитар юклар аҳолини ва ижтимоий муассасаларни қўллаб-қувватлаш учун озиқ-овқат маҳсулотлари, дори-дармонлар, тиббий ускуналар ва бошқа товарларни ўз ичига олади. Бироқ, ёрдам аниқ қайси ҳудудларга йўналтирилаётгани ва уни кимлар олаётганини аниқлашнинг имкони йўқ. Статистика агентлиги фақат умумий қиймат, вазн ва донор мамлакатлар ҳақидаги маълумотларни эълон қилади. Товарлар таркиби, уларнинг ҳудудлар, муассасалар ва аҳоли тоифалари бўйича тақсимланиши ҳақида маълумотлар йўқ. Давлат моддий захиралари агентлиги каби давлат идоралари ҳам оммавий ахборот воситаларига батафсил маълумот тақдим этмайди.
Ёрдамни олувчилар ҳақидаги маълумотлар асосан гуманитар юкларни топширишга оид алоҳида хабарлар орқали маълум бўлади. Масалан, 2026 йил июнь ойида БМТнинг Жаҳон озиқ-овқат дастури мактабларда овқатланиш дастури доирасида Россия Тожикистонга А ва D витаминлари билан бойитилган 183,1 тонна кунгабоқар ёғи ҳамда 202,5 тонна сариқ нўхат ёрмасини етказиб берган.
