Қозоғистон ва Қирғизистон меҳнат ҳуқуқлари кафолатланмаган мамлакатлар гуруҳига киритилди

Қозоғистон ва Қирғизистон меҳнат ҳуқуқлари мезонини белгиловчи 2026 ITUC Global Rights Index индексида 5 балл олди. Бу шуни англатадики, бу мамлакатлардаги ишчилар, гарчи қонунчилик расман эълон қилган тақдирда ҳам, ҳуқуқларидан деярли фойдалана олмайдилар ва Халқаро касаба уюшмалари конфедерацияси (ITUC) маълумотларига кўра, золим режим ёки адолатсиз меҳнат амалиётларидан азият чекишади. Конфедерация таҳлилчилари бу борада ҳар йили индекс тузадилар.

Ҳисоботда Ўзбекистон, Тожикистон ва Туркманистон тилга олинмаган.

5 балли рейтингдан («ҳуқуқлар кафолатланмаган») Россия, Хитой, Туркия ва Украина каби 41 та мамлакат ўрин олган. 2026 йили ишчилар учун энг ёмон ўнта мамлакат қаторига Аргентина, Беларусь, Миср, Мьянма, Нигерия, Панама, Тунис, Туркия, Эквадор ва Эсватини кирган.

Ҳисоботда бутун дунё бўйлаб меҳнат ҳуқуқларининг рекорд даражада ёмонлашаётгани ва касаба уюшмалари ва ишчиларга босим кескин ошаётгани қайд этилган. Сўз ва йиғилиш эркинлигига таъкиблар мамлакатларнинг 50 фоизида қайд этилган — бу рекорд даражадаги кўрсаткич (2025 йилги 45% га нисбатан). 75 мамлакатда ишчилар ҳибсга олинган (2025 йили бу кўрсаткич 71 та эди). Ишчиларга нисбатан жисмоний зўравонлик 48 мамлакатда қайд этилган, бу бир аввалги ҳолатга қараганда саккизтага кўп. Иш ташлаш ҳуқуқи 131 мамлакатда (умумий соннинг 87%) бузилган ва 109 мамлакатда (72%) адолатга эришиш имконияти йўқ ёки чекланган

Ҳисобот муаллифлари вазиятни бойлар томонидан молиялаштириладиган ва ўнг қанот ва авторитар раҳбарлар сиёсати орқали амалга ошириладиган «демократияга қарши миллиардерлар фитнаси» сифатида таърифлайдилар.

«Дунё бўйлаб миллиардерлар ҳокимиятни мустаҳкамлаш ва ҳуқуқларни йўқ қилиш учун кўпинча ўнг ёки ўнг қанотдаги сиёсий раҳбарлар билан тил бириктирадилар. Касаба уюшмалари бундай фитнанинг қурбони бўлишади, чунки улар вакиллик қиладиган ишчилар демократик тизимларнинг энг мустаҳкам пойдеворини ташкил қилади. <> Фитначиларнинг тактикаси турлича бўлиши мумкин бўлса-да, уларнинг мақсади умумий: демократиянинг ишчилар фойдасига ишлашига йўл қўймаслик. Кўп томонлама институтларни бузишдан тортиб, қийинчилик билан қўлга киритилган ҳуқуқ ва эркинликларни йўқ қилишгача, уларнинг стратегияси ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаш ва ишчилар овозини ўчиришга қаратилган», — дейилади ҳисоботда.

Яқин Шарқ ва Шимолий Африка минтақаси 4.68 балл билан глобал миқёсда энг ёмон деб топилган. Охирги ўриндан иккинчисини — Осиё-Тинч океани минтақаси эгаллаган (4.08). Африка 3.91, Америка 3.72 ва Европа 2.80 балл олган.