Видеодан кадр
Қозоғистоннинг Туркистон вилоятида яшовчи фуқаро тўйда айтган жанжалли гапларидан сўнг ушланди. У тўйларда мусиқа ва санъаткорлар чиқишларидан воз кечишга чақирган, шунингдек, аёлларни ҳақорат қилган. Бу ҳақда Қозоғистон Ички ишлар вазирлиги маълум қилди.
Текширув бошланишига ижтимоий тармоқларда тарқалган видео сабаб бўлди. Тўйдаги тост вақтида 66 ёшли эркак маросимлар мусиқасиз, санъаткорлар чиқишларисиз ва алкоголсиз ўтиши кераклигини айтган, шунингдек, эркаклар ва аёлларни алоҳида ўтқазиш лозимлигини таъкидлаган. У хонандаларни «шайтон малайлари» деб атаган ва аёлларга нисбатан ҳақоратли сўзлар ишлатиб, уларни «урғочилар» деб атаган.
Тўйда меҳмон сифатида қатнашган ва мазкур хабарни эълон қилган аёл бундай баёнотлардан қаттиқ норози бўлганини билдирган. Унинг сўзларига кўра, тўйда ўтирган эркаклардан ҳеч бири бу шахсдан оналар, рафиқалар, опа-сингиллар ва қизлар ҳақида айтган сўзлари учун узр сўрашни талаб қилмаган.
Ички ишлар вазирлиги маълум қилишича, видеолавҳа тарқатилгани юзасидан диний ва ижтимоий адоват қўзғаш ҳақидаги модда бўйича жиноят иши қўзғатилган.
Гумонланувчи вақтинча сақлаш ҳибсхонасига жойлаштирилган. Вазирлик Қозоғистон дунёвий, ҳуқуқий ва ижтимоий давлат эканини, унда инсон ҳуқуқ ва эркинликлари энг олий қадрият ҳисобланишини эслатади. Шу билан бирга, сўз эркинлиги жавобгарликдан озод қилмаслиги таъкидланган.
«Инсон қадр-қимматини камситувчи, аёлларни ҳақорат қилувчи, диний ёки ижтимоий адоват қўзғатувчи ёки жамоат тотувлигини бузишга қаратилган оммавий баёнотларга қонун ҳужжатларига мувофиқ ҳуқуқий баҳо берилади», — деб таъкидлайди Ички ишлар вазирлиги.
Вазиятга Қозоғистон мусулмонлари диний бошқармаси (ҚМДБ) ҳам муносабат билдирган. Муфтийлик таъкидланишича, ислом мусиқани умуман тақиқламайди. Дин уламоларининг сўзларига кўра, эзгуликка, ота-onаларга ҳурматга, Ватанга муҳаббатга ва маънавий ҳамда миллий қадриятларни асрашга чақирувчи асарларга рухсат этилади.
ҚМДБ шунингдек, санъат вакилларини оммавий равишда ҳақорат қилиш ҳамда аёлларни камситиш ислом меъёрларига зид эканини ва бундай ҳолатларга йўл қўйиб бўлмаслигини қайд этган.
Сўнгги йилларда Қозоғистон ҳукумати диний радикализмга қарши курашни изчил кучайтириб бормоқда. Қосим-Жомарт Тўқаев 2025 йил июнь ойида жамоат жойларида юзни тўсиб турувчи кийим-кечакни тақиқловчи қонунни имзолаганди. Ҳужжатда айнан қайси турдаги кийим назарда тутилгани аниқ кўрсатилмаган бўлса-да, тез орада бу тақиқ ниқоб ва паранжилар билан бир қаторда юзни тўлиқ ёпадиган диний кийимларга ҳам тааллуқли экани маълум бўлди. Президент ниқобни архаик кийим шакли деб атаб, уни Қозоғистон аёлларига радикал кайфиятдаги неофитлар томонидан сингдирилаётган одат сифатида баҳолаган эди.
