Халқаро валюта жамғармаси (ХВЖ) 2026 йилда Ўзбекистон иқтисодиётининг ўсиши бўйича прогнозини яна оширди: ёзда эълон қилинган ҳисоботдаги 6,8 фоиздан 7,8 фоизгача. Бундай кўрсаткичлар 12 октябрь куни эълон қилинган World Economic Outlook ҳисоботида келтирилган.
Демак, республика 2025 йилдаги натижадан ҳам юқорироқ кўрсаткичга эришиши мумкин. Ўшанда мамлакат иқтисодиёти 7,7 фоизга ўсган эди. Шу билан бирга, молиявий институт таҳлилчиларининг фикрича, 2027 йилда кўрсаткичлар пасаяди ва иқтисодий ўсиш 6,5 фоиздан ошмайди.
Агар ХВЖнинг июнь ойидаги ҳисоботида таъкидланганидек, Ўзбекистон бўйича ижобий прогноз бир қатор омилларга — ички талабнинг юқорилиги, инвестициявий фаоллик, пул ўтказмалари ва жаҳон бозорида олтин нархининг қулай динамикасига асосланган бўлса, бу сафар жамғарма прогнозни янгилашнинг аниқ сабабларини келтирмаган.
Айтиш жоиз, Марказий Осиё республикасининг Статистика қўмитаси аввалроқ халқаро экспертларнинг прогнозларини камтарона деб баҳолаш мумкинлигини кўрсатувчи маълумотларни тақдим этган эди. Ўзбекистон идораси маълумотларига кўра, жорий йилнинг биринчи ярмида мамлакат иқтисодиёти 2025 йилнинг шу даврига нисбатан 8,5 фоизга ўсган. Ялпи ички маҳсулотнинг номинал ҳажми 1,07 квадриллион сўмга (тахминан 90 миллиард доллар) етган.
ХВЖ мутахассислари янгиланган ҳисоботда Ўзбекистондаги ўртача йиллик инфляция жорий йилда 8,8 фоиздан 6,9 фоизга, 2027 йилда эса 5,7 фоизгача пасайишини ҳам кутмоқда. Ишсизлик даражаси эса тегишли равишда 4,3 ва 3,8 фоизга тушади. 2025 йилда бу кўрсаткич 4,8 фоиз атрофида баҳоланган эди.
Марказий Осиё мамлакатлари иқтисодий ўсиши бўйича прогнозлар яхшиланганига қарамай, Ўзбекистон кутилаётган 7,8 фоизлик кўрсаткич билан минтақада етакчи эмас. Чунки ХВЖ таҳлилчилари Қирғизистон иқтисодиёти 2026 йилда 9 фоизга ўсишини кутмоқда.
Минтақанинг бошқа мамлакатларида ҳам ижобий динамика кузатилади, бироқ ўсиш суръатлари унчалик юқори бўлмайди: Тожикистон — 7,3 фоиз, Қозоғистон — 4,4 фоиз, Туркманистон — 2,4 фоиз.
Ҳисоботда жаҳон иқтисодиётига оид прогнозлар ҳам келтирилган. Хусусан, жорий йилда жаҳон иқтисодиёти 3,1 фоизга, 2027 йилда эса 3,4 фоизга ўсиши кутилмоқда. Таққослаш учун, 2025 йилда бу кўрсаткич 3,5 фоизни ташкил этган.
Қайд этилишича, Яқин Шарқда давом этаётган инқироз, савдо чекловлари ва ноаниқликнинг юқорилигига қарамай, ХВЖ нисбатан барқарор прогнозларини сақлаб қолган.
Экспертларнинг фикрича, жаҳон иқтисодиёти бир қатор зарбаларга бозорнинг мослашуви, энергия ресурсларини етказиб бериш йўналишларининг ўзгариши ва нефть захираларидан фойдаланиш туфайли бардош бера олган. Бу омиллар хомашёга қарамликни камайтиради. Сунъий интеллектнинг ривожланиши ҳам муҳим роль ўйнаган. Ҳисоблаш инфратузилмаси, ускуналар ва технологияларга йирик сармоялар иқтисодий фаоллик ҳамда халқаро савдони қўллаб-қувватламоқда.
Бироқ, сунъий интеллект энг юқори хавфлардан бирини ҳам юзага келтирмоқда. Бу технологияларнинг истиқболлари ортиқча баҳоланиши натижасида соҳага инвестициялар қисқариши мумкин. Бу эса, ўз навбатида, IT-компаниялар акциялари қийматининг пасайишига, молиявий маблағлар оқимининг камайишига ва кредитлаш шартларининг қатъийлашишига олиб келади.
