Қирғизистон делегацияси овоз беришдаги ғалабасини нишонламоқда. БМТ матбуот хизмати фотосурати
Қирғизистон ўз тарихида биринчи марта Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Хавфсизлик Кенгашининг доимий бўлмаган аъзоси этиб сайланди. Бу ҳақда халқаро ташкилот айтига кўра, Бу ҳақда 3 июнь куни БМТ Бош Ассамблеясининг 80-сессияси давомида ўтказилган овоз бериш натижаларидан сўнг маълум бўлди, деб ёзилган ташкилот сайтида.
Марказий Осиё республикаси Осиё-Тинч океани минтақасидан Хавфсизлик Кенгашида ўрин олишга ҳаракат қиларди. Сайланиш учун мамлакатлар аъзо давлатлар овозларининг учдан икки қисмини, яъни 127 та овозни олиши керак эди.
Дастлаб, бу минтақадан ҳеч бир вакил бу чегарани кесиб ўтолмади. Фақат тўртинчи босқичда ғолиб аниқланди: Қирғизистон 142 овоз, унинг асосий рақобатчиси Филиппин эса 49 овоз олди.
Республика вакиллари Хавфсизлик Кенгашида 2027 йил 1 январдан иш бошлайдилар ва 2028 йил охиригача аъзо бўлиб қоладилар. Қирғизистон ҳозирда Осиё-Тинч океани минтақасини ифодаловчи Хавфсизлик Кенгашида доимий бўлмаган ўринни эгаллаб турган Покистон ўрнига келади.
Овоз бериш натижалари эълон қилингандан сўнг, Марказий Осиё мамлакати президенти Садир Жапаров ватандошларини ғалаба билан табриклади.
«Биз БМТ тарихида янги саҳифани ёзишда иштирок этамиз», — деди давлат раҳбари.
Шуни таъкидлаш лозим, Қирғизистон номзодини қўллаб-қувватлаш кампанияси 2025 йили Нью-Йоркдаги БМТ бош қароргоҳида 150 дан ортиқ мамлакат дипломатларини бирлаштирган расмий қабул билан бошланган. Ўшанда Қирғизистон Ташқи ишлар вазирлиги Бишкекнинг Хавфсизлик Кенгашига потенциал аъзолик учун асосий устувор йўналишларини шакллантирганди. Булар можаролар олдини олиш, қуролсизланиш, кичик ва ривожланаётган давлатларни қўллаб-қувватлаш ва Афғонистондаги барқарорликни ўз ичига олган.
Ташқи ишлар вазирлиги БМТнинг 60 дан ортиқ вакили ҳеч қачон Хавфсизлик Кенгашида ишламаганини, айрим давлатлар эса беш ёки олти марта сайланганини таъкидлаганди. Шундай қилиб, Қирғизистон ушбу номутаносибликка мурожаат қилиб, ўз номзодлигини янада тенг ҳуқуқли вакилликка эришиш йўлидаги қадам сифатида кўрсатди.
Марказий Осиё мамлакати номзодини барча минтақавий қўшнилари қўллаб-қувватлади. Бироқ, Қирғизистон Хавфсизлик Кенгашининг доимий бўлмаган аъзоси бўлган биринчи Марказий Осиё давлати эмас. Қозоғистон 2027-2028 йиллари ушбу БМТ тузилмасида вакилликка эга бўлган.
3 июнь куни бўлиб ўтган овоз беришдан сўнг, Қирғизистон билан бирга Австрия, Зимбабве, Португалия, Тринидад ва Тобаго ҳам Хавфсизлик Кенгашига аъзо бўлиш ҳуқуқига эга бўлди. Ушбу давлатлар ваколатлари 2026 йил 31 декабрда тугайдиган Покистон, Греция, Сомали, Дания ва Панама ўрнини эгаллайди.
ℹ️ Хавфсизлик Кенгаши БМТнинг олтита асосий органларидан бири ва қарорлари қонуний кучга эга бўлган ягона органдир. У санкцияларни қўллаш ва тинчлик, тартибни сақлаш ёки тиклаш учун ҳарбий куч ишлатишга рухсат бериш ваколатига эга.
Хавфсизлик Кенгаши 15 та давлатдан иборат. Вето ҳуқуқига эга бешта доимий вакил — АҚШ, Буюк Британия, Франция, Россия ва Хитой — ва минтақавий асосда икки йилга сайланадиган 10 та доимий бўлмаган аъзо давлат.
