Жорий йил июнь ойида эълон қилинган янгиланган Global Peace Index рейтингига кўра, Ўзбекистон Марказий Осиёдаги энг хавфсиз давлат деб топилди. Мутахассислар Ўзбекистоннинг тинчлик ва хавфсизлик бўйича баҳосини сезиларли даражада яхшилаган. Натижада мамлакат Қозоғистонни ортда қолдириб, рейтингда минтақа етакчисига айланган. Қозоғистон эса Global Peace Index 2025да Марказий Осиё бўйича биринчи ўринни эгаллаб турган эди.
Ушбу рейтинг Австралиядаги штаб-квартирага эга бўлган мустақил халқаро таҳлил маркази — Иқтисодиёт ва тинчлик институти мутахассислари томонидан тузилади.
Энг тинч ва хавфсиз давлатлар рейтинги тузилаётганда дунёнинг 163 та мамлакатидаги вазият таҳлил қилинади. Бунда учта асосий йўналиш ҳисобга олинади: ички ва ташқи можаролар даражаси; ижтимоий хавфсизлик ва ҳимояланганлик; милитаризация даражаси. Шу билан бирга, мутахассислар 23 та мезон бўйича баҳолаш ўтказади. Жумладан, қўшни давлатлар билан муносабатлар, аҳоли орасидаги қочқинлар улуши, сиёсий беқарорлик, жамоат тартиби, жиноятчилик кўрсаткичлари, куч ишлатувчи тузилмалар ходимлари сони, ҳарбий харажатлар ва бошқа омиллар ўрганилади.
Ўзбекистон янги рейтингда 1,728 балл билан 37-ўринни эгаллаган. Мамлакат ўтган индексга нисбатан 10 поғона юқори кўтарилган.
Минтақада ўтган йилги етакчи бўлган Қозоғистон бу сафар Марказий Осиё давлатлари орасида иккинчи ўринга тушган. У глобал рейтингда 1,771 балл билан 44-ўринда жойлашган.
Тожикистон эса 1,799 балл билан 47-ўринни эгаллаган. Шу билан бирга, ушбу мамлакат рейтингда энг катта пасайишни кўрсатиб, 6 поғонага тушиб кетгани қайд этилган.
Қирғизистон 8 поғонага яхшиланганига қарамасдан, рейтингда 1,865 балл билан 61-ўринни эгаллаган.
Марказий Осиёдаги собиқ совет республикалари орасида энг паст кўрсаткич эса Туркманистонга тегишли бўлди. У 1,903 балл билан глобал рейтингда 66-ўринда жойлашган.
Маълумот учун, Global Peace Index 2025да минтақа етакчиси Қозоғистон бўлиб, у ўша пайтда 56-ўринда эди. Ўзбекистон 67-ўринни, Қирғизистон 78-ўринни, Тожикистон 79-ўринни, Туркманистон эса 87-ўринни эгаллаганди.
Янги рейтингнинг юқори поғоналарида кутилмаган ўзгаришлар кузатилмаган. Анъанавий тарзда рўйхатнинг етакчи ўринларини орол давлатлари ва Европа мамлакатлари эгаллаб келмоқда. Иккинчи йил кетма-кет биринчи ўринни Исландия сақлаб қолган — унинг кўрсаткичи 1,161 балл. Унинг ортидан топ-5 таркибида Янги Зеландия, Швейцария, Словения ва Ирландия жой олган.
Рейтингнинг энг охирги, 163-ўрни эса ўзгаришсиз қолиб, Россияга тегишли. У 3,367 балл билан энг паст кўрсаткични қайд этган. Индексда қайд этилишича, мамлакат 2022 йилда бошланган Украина билан урушдан бери ҳали ҳам ҳарбий ҳаракатларда иштирок этмоқда. Шунингдек, рейтингда қуйи ўринлардаги давлатлар қаторига турли можароларга жалб қилинган ёки сиёсий беқарорлик шароитида бўлган мамлакатлар киритилган. Улар орасида Сурия, Афғонистон, Исроил, Украина, Демократик Конго Республикаси ва Судан каби давлатлар бор.
