Гаагадаги Халқаро жиноий суд биноси
Гаагадаги Халқаро жиноий суд суд сайтида хабар қилинишича, «Толибон» ҳаракатининг юқори лавозимдаги тўрт нафар вакилига нисбатан ҳибсга олиш ордерларини ошкор қилди. Ҳужжатларда ҳаракатнинг олий раҳбари Ҳайбатулла Охундзада, бош судья Абдул Ҳаким Ҳаққоний, Таълим вазири Ҳабибулла Оға ва Олий таълим вазири Неда Муҳаммад Надим номлари келтирилган.
Махфийликни бекор қилиш ҳақидаги қарорни суднинг II Дастлабки иш юритиш палатаси 2026 йил 5 октябрда қабул қилди. Суд ҳужжатларни эълон қилиш терговга зарар етказмайди, аксинча, янги жиноятларнинг олдини олишга ёрдам бериши мумкин, деган хулосага келган.
Охундзода ва Ҳаққонийга нисбатан ордерлар 2025 йил 8 июлда берилган ва суд уларнинг мавжудлиги ҳақида дарҳол хабар қилган. Энди эса ордерларнинг ўзи ҳам эълон қилинди. Оға ва Надимга нисбатан ордерлар 2025 йил 9 сентябрда берилган бўлиб, France 24 таъкидлашича, душанба кунига қадар улар ҳам махфий сақланган.
Судьялар тўртала шахсни гендер белгисига кўра таъқиб қилиш ҳақида буйруқлар бериш ва бунга ундаш учун жавобгар деб ҳисоблашга асосли сабаблар бор, деган хулосага келган. Бу — инсониятга қарши жиноят ҳисобланади. Жабрланганлар орасида аёллар ва қизлар, шунингдек, «Толибон»нинг гендер идентификацияси ва ўзини ифодалашга қўйган талабларига мос келмайдиган шахслар ҳамда ҳаракат аёлларнинг иттифоқчилари деб ҳисоблайдиган кишилар бор. Суд маълумотларига кўра, жиноятлар «Толибон» 2021 йил 15 августда ҳокимиятга қайтганидан бери узлуксиз содир этиб келинган.
ХЖС вакилларининг айтишича, афғон аёллари ва қизларининг тақдири гендер асосидаги таъқибнинг энг оғир кўринишларидан биридир. Ордерларда нафақат жисмоний зўравонлик, балки тизимли камситиш ҳам эътироф этилган. Суд таъқибни асосий ҳуқуқларнинг кескин чекланиши, шунингдек, қотилликлар, озодликдан маҳрум қилиш, қийноқлар, зўрлаш ва мажбурий ғойиб бўлишлар билан боғлайди.
«Толибон» вакили Забеҳулла Мужоҳид ҳаракат ХЖСни тан олмаслигини ва ўз раҳбарларининг ҳибсга олинишга лойиқ хатти-ҳаракатлар содир этганини кўрмаётганини маълум қилди. Ҳибсга олишнинг амалий эҳтимоли паст: суднинг ўз полицияси йўқ, ордерларни эса унга аъзо давлатлар ижро этиши керак, деб эслатади AP агентлиги. Ордер айбдорлик тан олинганини англатмайди: ушбу босқичда судьялар фақат айбловлар учун асосли сабаблар мавжудлигини белгилаган.
